Ein hjúskaparlög

Mannréttindaviðurkenning Samtakanna 78 2010

Thu, 01 Jul 2010 18:06:00 +0100

Tæplega eitt hundrað prestar, djáknar og guðfræðingar sem starfa á vettvangi kirkjunnar og lögðu lóð á vogarskálarnar við umfjöllun og afgreiðslu um ein hjúskaparlög hljóta í dag Mannréttindaviðurkenningu Samtakanna 78 fyrir ómetanlegt framlag í þágu mannréttinda samkynhneigðra, tvíkynhneigðra og transgender-fólks á Íslandi.

Reykjavík, 27. júní 2010
Svanfríður Anna Lárusdóttir
Formaður Samtakanna 78

Viðtakendur:

1. Sr. Aðalsteinn Þorvaldsson, sóknarprestur Setbergsprestakalli

2. Sr. Agnes M. Sigurðardóttir, prófastur Vestfjarðaprófastdæmi

3. Sr. Arna Grétarsdóttir, sérþjónustuprestur, Noregi

4. Dr. Arnfríður Guðmundsdóttir, prófessor, Háskóla Íslands

5. Sr. Auður Eir Vilhjálmsdóttir, emerita, Kópavogi

6. Sr. Auður Inga Einarsdóttir, heimilisprestur á Grund

7. Sr. Axel Árnason Njarðvík, héraðsprestur, Suðurprófastdæmi

8. Sr. Ágúst Einarsson, sérþjónustuprestur, Svíþjóð

9. Ármann Hákon Gunnarsson, djákni, Vídalínskirkju

10. Sr. Árni Svanur Daníelsson, verkefnisstjóri, Biskupsstofu

11. Sr. Ása Björk Ólafsdóttir, verðandi sóknarprestur í Kells á Írlandi

12. Sr. Ásta Ingibjörg Pétursdóttir, sóknarprestur, Bíldudals- og Tálknafjarðarprestakalli

13. Sr. Baldur Kristjánsson, sóknarprestur, Þorlákshafnarprestakalli

14. Sr. Bára Friðriksdóttir, sóknarprestur Tjarnaprestakalli

15. Sr. Birgir Ásgeirsson, prestur, Hallgrímsprestakalli

16. Sr. Bjarni Karlsson, sóknarprestur, Laugarnesprestakalli

17. Sr. Bolli Pétur Bollason, sóknarprestur, Laufásprestakalli

18. Sr. Bragi Jóhann Ingibergsson, sóknarprestur Víðistaðaprestakalli

19. Sr. Bragi Skúlason, sérþjónustuprestur Landspítala- Háskólasjúkrahúsi

20. Sr. Bryndís Valbjarnardóttir, prestur Fríkirkjunnar í Reykjavík

21. Sr. Carlos Ari Ferrer, kennari, Reykjavík

22. Sr. Cecil Haraldsson, sóknarprestur Seyðisfjarðarprestakalli

23. Sr. Dalla Þórðardóttir, prófastur Húnavatns- og Skagafjarðarprófastdæmi

24. Sr. Daniel Mueller Thor, Reykhólum

25. Sr. Einar Eyjólfsson, prestur Fríkirkjunnar í Hafnarfirði

26. Sr. Elína Hrund Kristjánsdóttir, sóknarprestur, Reykhólaprestakalli

27. Sr. Elínborg Gísladóttir, sóknarprestur, Grindavíkurprestakalli

28. Sr. Erla Guðmundsdóttir, prestur, Keflavíkurprestakalli

29. Sr. Fjölnir Ásbjörnsson, sóknarprestur, Holtsprestakalli í Önundarfirði

30. Sr. Guðbjörg Arnardóttir, sóknarprestur, Oddaprestakalli

31. Sr. Guðmundur Örn Jónsson, prestur, Vestmannaeyjaprestakalli

32. Sr. Guðný Hallgrímsdóttir, sérþjónustuprestur, prestur fatlaðra, Reykjavík

33. Sr. Guðrún Karlsdóttir, prestur, Grafarvogsprestakalli

34. Dr. Gunnar Kristjánsson, prófastur Kjalarnesprófastdæmi

35. Sr. Gunnar Rúnar Matthíasson, sérþjónustuprestur, Landspítala- Háskólasjúkrahúsi

36. Gunnar Einar Steingrímsson, djákni í Grafarvogskirkju

37. Gunnbjörg Óladóttir guðfræðingur og doktorsnemi, Reykjavík

38. Sr. Gylfi Jónsson, héraðsprestur Þingeyjarprófastdæmi

39. Sr. Hans Guðberg Alfreðsson, prestur Garðaprestakalli

40. Sr. Halldór Reynisson, fræðslustjóri, Biskupsstofu

41. Dr. Haukur Ingi Jónasson, lektor og guðfræðingur, Háskóla Íslands

42. Sr. Hildur Eir Bolladóttir, prestur, Laugarnesprestakalli

43. Dr. Hjalti Hugason, prófessor, Háskóla Íslands

44. Sr. Hjörtur Magni Jóhannsson, prestur Fríkirkjunnar í Reykjavík

45. Sr. Hólmgrímur E. Bragason, héraðsprestur, Austfjarðaprófastdæmi

46. Hróbjartur Árnason, lektor og guðfræðingur, Háskóla Íslands

47. Sr. Ingileif Malmberg, sérþjónustuprestur Landspítala- Háskólasjúkrahúsi

48. Sr. Ingólfur Hartvigsson, sóknarprestur Kirkjubæjarklaustri

49. Sr. Irma Sjöfn Óskarsdóttir, verkefnastjóri Biskupsstofu

50. Sr. Íris Kristjánsdóttir, sóknarprestur, Hjallaprestakalli

51. Jóhanna Magnúsdóttir guðfræðingur og aðstoðarskólastjóri við Menntaskólann Hraðbraut

52. Sr. Jóhanna Sigmarsdóttir, prófastur, Eiðaprestakalli

53. Sr. Jón Ásgeir Sigurvinsson, guðfræðingur og doktorsnemi, Borgarnesi

54. Sr. Jón Helgi Þórarinsson, sóknarprestur, Langholtsprestakalli

55. Sr. Jóna Hrönn Bolladóttir, sóknarprestur Garðaprestakalli

56. Sr. Jóna Lísa Þorsteinsdóttir, emerita, Akureyri

57. Sr. Jóna Lovísa Jónsdóttir, skólaprestur og framkvæmdastjóri Æskulýðssambands Þjóðkirkjunnar.

58. Karítas Kristjánsdóttir guðfræðingur, Kirkjubæjarklaustri

59. Sr. Karl Valgarður Matthíasson, vímuvarnaprestur, Reykjavík

60. Sr. Kjartan Örn Sigurbjörnsson, sérþjónustuprestur Landspítala- Háskólasjúkrahúsi

61. Sr. Kristinn Jens Sigurþórsson, sóknarprestur, Saurbæjarprestakalli

62. Kristín Sigríður Garðarsdóttir, djákni og áfengisráðgjafi, Kópavogi

63. Sr. Kristín Þórunn Tómasdóttir, héraðsprestur Kjalarnesprófastdæmi

64. Sr. Lára G. Oddsdóttir, sóknarprestur, Valþjófsstaðarprestakalli

65. Sr. Lena Rós Matthíasdóttir, prestur Grafarvogsprestakalli

66. Sr. Magnús Erlingsson, sóknarprestur, Ísafjarðarprestakalli

67. Margrét Ólöf Magnúsdóttir, djákni Árbæjarkirkju

68. Ninna Sif Svavarsdóttir guðfræðingur og doktorsnemi, Hveragerði

69. Nína Leósdóttir, guðfræðingur og kennari, Reykjavík

70. Sr. Óskar Hafsteinn Óskarsson, prestur Selfossprestakalli

71. Sr. Pálmi Matthíasson, sóknarprestur, Bústaðaprestakalli

72. Sr. Pétur Þorsteinsson, prestur Óháða safnaðarins í Reykjavík

73. Sr. Petrína Mjöll Jóhannesdóttir, prestur, Grensásprestakalli

74. Sr. Ragnheiður Jónsdóttir, sóknarprestur Mosfellsprestakalli

75. Rósa Kristjánsdóttir, djákni, Landspítala-Háskólasjúkrahúsi

76. Sr. Sigfinnur Þorleifsson, sérþjónustuprestur Landspítala- Háskólasjúkrahúsi

77. Sr. Sigfús Kristjánsson, prestur, Hjallaprestakalli

78. Dr. Sigríður Guðmarsdóttir, sóknarprestur, Grafarholtsprestakalli

79. Sr. Sigríður Gunnarsdóttir, sóknarprestur, Sauðárkróksprestakalli

80. Sr. Sigríður Kristín Helgadóttir, prestur Fríkirkjunnar í Hafnarfirði

81. Sr. Sigríður Munda Jónsdóttir, sóknarprestur Ólafsfjarðarprestakalli

82. Sr. Sigríður Óladóttir, sóknarprestur, Hólmavíkurprestakalli

83. Sigríður Rún Tryggvadóttir, æskulýðsfulltrúi Árbæjarkirkju

84. Sr. Sigrún Óskarsdóttir, prestur, Árbæjarprestakalli

85. Sr. Sigurður Jónsson, sóknarprestur, Ásprestakalli

86. Dr. Sigurður Árni Þórðarson, prestur Nesprestakalli

87. Sr. Sigurður Grétar Helgason, sóknarprestur, Seltjarnarnesprestakalli

88. Sr. Sjöfn Jóhannesdóttir, sóknarprestur, Djúpavogsprestakalli

89. Sr. Sjöfn Mueller Þór, sóknarprestur, Reykhólaprestakalli

90. Sr. Skúli Sigurður Ólafsson, sóknarprestur, Keflavíkurprestakalli

91. Sr. Solveig Lára Guðmundsdóttir, sóknarprestur, Möðruvallaprestakalli

92. Dr. Sólveig Anna Bóasdóttir, dósent, Háskóla Íslands

93. Sr. Sólveig Halla Kristjánsdóttir, bóndi, Reykjahverfi, Þing.

94. Svala Sigríður Thomsen, djákni á Grund

95. Sr. Svanhildur Blöndal, sérþjónustuprestur, prestur á Hrafnistu í Reykjavík og á Vífilsstöðum

96. Sr. Svavar Alfreð Jónsson, sóknarprestur, Akureyrarprestakalli

97. Sveinbjörg Pálsdóttir guðfræðingur og stjórnsýsluráðgjafi, Hafnarfirði

98. Sr. Tómas Sveinsson, sóknarprestur Háteigsprestakalli

99. Sr. Toshiki Toma, sérþjónustuprestur, prestur innflytjenda

100. Sr. Ursula Árnadóttir, sóknarprestur, Skagastrandarprestakalli

101. Valgerður Hjartardóttir, djákni, hjúkrunar og ráðgjafarþjónustunni Karítas.

102. Sr. Vigfús Bjarni Albertsson, sérþjónustuprestur Landspítala- Háskólasjúkrahúsi

103. Sr. Vigfús Þór Árnason, sóknarprestur, Grafarvogsprestakalli

104. Sr. Yrsa Þórðardóttir, prestur, Digranesprestakalli

105. Sr. Þorgeir Arason, héraðsprestur, Múlaprófastdæmi

106. Sr. Þór Hauksson, sóknarprestur, Árbæjarprestakalli

107. Sr. Þórhallur Heimisson, sóknarprestur, Hafnarfjarðarprestakalli

108. Sr. Þórhildur Ólafs, prestur Nesprestakalli

109. Sr. Þórir Stephensen,emeritus, Reykjavík

110. Ævar Kjartansson, guðfræðingur og dagskrárgerðarmaður, Reykjavík

111. Sr. Örn Bárður Jónsson, sóknarprestur, Nesprestakalli

Fyrirgefning og samstaða

Tue, 29 Jun 2010 15:36:54 +0100

Fyrirgefning og samstaða:

Leiðari Fréttablaðsins 29. júní 2010 fjallaði um kirkjuna og ný hjúskaparlög.

Þjóð, kirkja og hjúskapur

Mon, 28 Jun 2010 18:14:14 +0100

eftir Árna Svan Daníelsson og Kristínu Þórunni Tómasdóttur

Um helgina tóku gildi ný hjúskaparlög á Íslandi. Fyrir það hafa Íslendingar hlotið hrós frá mannréttindafulltrúa Sameinuðu þjóðanna sem lítur á lögin sem skref í þá átt að samkynhneigðir njóti jafnra réttinda og virðingar.

Hér á landi hafa trúfélög umboð til að gefa fólk saman í hjónaband. Þess vegna hafa þau verið virkir þátttakendur í samtalinu um hjúskaparlögin. Eðli málsins samkvæmt snertir þetta mál þjóðkirkjuna með sérstökum hætti þar sem prestar hennar framkvæma langflestar hjónavígslur sem fram fara í landinu.

Innan þjóðkirkjunnar hafa málefni samkynhneigðra verið mikið til umfjöllunar. Kirkjan hefur, eins og samfélagið almennt, þurft að horfast í augu við að margt í hennar eigin sögu hefur stuðlað að útskúfun og jaðarsetningu samkynhneigðra. Viðhorfsbreyting gagnvart samkynhneigðum hefur átt sér stað í þjóðkirkjunni, eins og í samfélaginu almennt.

Þjóðkirkja hefur ríkari skyldur við þjóðina en önnur trúfélög. Kirkja og þjóð eiga að ganga saman þegar kemur að umbótum á mannréttindum og auknu jafnrétti. Annars missir kirkjan marks sem þjóðkirkja og gerir sig að sértrúarsöfnuði. Sértrúarsöfnuður lýtur öðrum lögmálum en þjóðkirkja og getur í nafni trúar og samviskufrelsis farið aðra leið en fólkið í landinu þegar kemur að umbótum á mannréttindum.

Frá því lög um staðfesta samvist tóku gildi 27. júní 1996 hafa samkynja pör getað fengið blessun og bæn yfir samband sitt í kirkju. Frá 27. júní 2008 hafa pör getað staðfest samvist sína í kirkju. Frá 27. júní 2010 geta bæði samkynja pör og gagnkynja pör gengið í hjónaband í kirkju. Þetta er eðlileg þróun. Kirkjan er samstiga þjóðinni í umbótum á mannréttindum og velferð. Þjóð og kirkja eiga samleið þegar ný hjúskaparlög taka gildi.

Messur 27. júní

Mon, 28 Jun 2010 18:10:28 +0100

11:00 Gleðimessa í Langholtskirkju

11:00 Þemamessa í Hafnarfjarðarkirkju - Samkynhneigð og kristin trú

11:00 Ástin sigrar - guðsþjónusta tileinkuð hjónabandinu í Grafarvogskirkju

11:00 Göngumessa, frá Ástjarnarkirkju upp á Ásfjall

20:00 Hjónabandsmessa í Garðakirkju

20:00 Regnbogahátíð. Guðsþjónusta í Fríkirkjunni í Reykjavík í samstarfi við Samtökin ‘78

20:30 Gleðimessa á Möðruvöllum

Ljós hennar er ekki myrkur

Sun, 27 Jun 2010 13:34:37 +0100

eftir Baldur Kristjánsson

Það er í dag sem lögin um ein hjúskaparlög taka gildi, ekki satt? Þetta er fallegur dagur. Við höfum náð mikilsverðum áfanga í átt að því Íslandi að allir séu jafnir fyrir öllum lögum án tillits til nokkurs skapaðar hlutar.

Hvorki kynhneigð, kyn, uppruni, litarháttur, né nokkuð annað ómálefnalegt má mismuna fólki gagnvart lögum En setning laga eru ekki nóg. Framkvæmd þeirra á og þarf að vera mismununarlaus. Enginn á að upplifa það að uppruni hans kyn, kynhneigð eða annað slíkt krefjist tilfæringa, skapi vandamál í fullnustu lagalegra réttinda þeirra. Með öðrum orðum: Enginn á að þurfa að ganga milli Pontíusar og Pílatusar svo notaður sé frægur ruglingur.

Biskup Íslands hefur staðið sig vel á síðustu metrunum. Helgisiðanefnd kirkjunnar sömuleiðis. Auglýsendurnir áttatíu hafa bjargað orðspori kirkjunnar. Þessir áttatíu eiga sér marga skoðababræður og systur sem voru ekki með vegna þess að þau vildu ekki auglýsa með þessum hætti. En auglýsingin er snilld. Hún sýnir að íslenska kirkjan er ekki að daga uppi eins og tröll í dagskímu.

Hún er ekki tröll. Ljós hennar er ekki myrkur.

Og áfram vinnum við að fordómalausu samfélagi á vettvangi kirkju og utan.

Til hamingju með ein hjúskaparlög – gleðikveðja frá prestum,...

Sat, 26 Jun 2010 12:39:47 +0100

Til hamingju með ein hjúskaparlög – gleðikveðja frá prestum, djáknum og guðfræðingum sem starfa í þjóðkirkjunni og kristnum fríkirkjum á Íslandi.

Biskup biður samkynhneigt fólk um fyrirgefningu — Eyjan.is

Sat, 26 Jun 2010 09:38:02 +0100

Biskup biður samkynhneigt fólk um fyrirgefningu — Eyjan.is

Biður samkynhneigt fólk um fyrirgefningu — Vísir.is

Sat, 26 Jun 2010 09:37:29 +0100

Biður samkynhneigt fólk um fyrirgefningu — Vísir.is

Hvernig er nýja hjónavígsluformið? — Vísir.is

Sat, 26 Jun 2010 09:37:09 +0100

Hvernig er nýja hjónavígsluformið? — Vísir.is

Presthjónin Bjarni Karlsson og Jóna Hrönn Bolladóttir voru í...

Fri, 25 Jun 2010 10:19:44 +0100

Presthjónin Bjarni Karlsson og Jóna Hrönn Bolladóttir voru í viðtali við Fréttablaðið föstudaginn 25. júní 2010.

Meirihluti presta ætlar að gifta

Fri, 25 Jun 2010 10:18:00 +0100

eftir Guðrúnu Karlsdóttur og Sigrúnu Óskarsdóttur

Sunnudagurinn 27. júní er hátíðisdagur. Þá fær hjónabandið meira vægi og verður réttlátari stofnun. Hjónaband, sáttmáli tveggja einstaklinga. Við erum prestar sem fögnum þessum tímamótum og erum stoltar af því að vera Íslendingar. Við erum líka stoltar af því að tilheyra Þjóðkirkjunni og þar fagnar meirihluti presta, guðfræðinga og djákna nýjum lögum með okkur.

Það er eðlilegt að í kirkjunni séu skoðanir skiptar eins og annars staðar. Þjóðkirkjan endurspeglar margbreytileg viðhorf. Prestar eru vissulega ekki sammála um allt. Það hefur verið klifað á því á kaffistofum, í fjölmiðlum og í bloggheimum að „ótrúlegur fjöldi presta ætli ekki að gefa saman samkynhneigð pör í hjónaband”. Þetta er ekki rétt.

Eftir mikil skoðanaskipti á prestastefnu í vor var gerð könnun meðal starfandi presta Þjóðkirkjunnar um afstöðu þeirra til einna hjúskaparlaga. Niðurstaðan er að meirihluti presta styður þá útvíkkun hjónabandsskilningsins og mun því gefa saman fólk af sama kyni.

Í mörgum söfnuðum Þjóðkirkjunnar verður guðsþjónusta sunnudagsins á einhvern hátt tileinkuð þessari lagabreytingu og hægt er að finna upplýsingar um þær á heimasíðu guðfræðinga, djákna og presta sem styðja ein hjúskaparlög. Vefslóðin er einhjuskaparlog.is.

Fögnum og gleðjumst yfir mikilvægum áfanga í átt að réttlátara samfélagi.

Prestar fá nýtt hjónavígsluform — Vísir.is

Wed, 23 Jun 2010 19:12:26 +0100

Prestar fá nýtt hjónavígsluform — Vísir.is

Ný hjúskaparlög taka gildi hjá kirkjum landsins á sunnudaginn kemur — Eyjan.is

Wed, 23 Jun 2010 19:02:11 +0100

Ný hjúskaparlög taka gildi hjá kirkjum landsins á sunnudaginn kemur — Eyjan.is

Ný hjúskaparlög afgreidd á Alþingi

Mon, 21 Jun 2010 23:58:07 +0100

Ný hjúskaparlög afgreidd á Alþingi:

Frétt á kirkjan.is, vef þjóðkirkjunnar.

Prestur fagnar nýjum hjúskaparlögum — rúv.is

Sat, 12 Jun 2010 17:18:59 +0100

Prestur fagnar nýjum hjúskaparlögum — rúv.is

"Þjóðkirkjan mun einnig samþykkja ein hjúskaparlög segir Einar Sigurbjörnsson, guðfræðiprófessor...."

Fri, 11 Jun 2010 18:26:00 +0100

“Þjóðkirkjan mun einnig samþykkja ein hjúskaparlög segir Einar Sigurbjörnsson, guðfræðiprófessor. Hann er meðlimur kenningarnefndar, sem hefur farið með málið á vegum kirkjunnar.”

- Frumvarp um hjúskaparlög samþykkt – ruv.is

Ný hjúskaparlög samþykkt á Alþingi — Eyjan.is

Fri, 11 Jun 2010 18:21:00 +0100

Ný hjúskaparlög samþykkt á Alþingi — Eyjan.is

Kjörkuð kirkja

Thu, 10 Jun 2010 12:01:58 +0100

eftir Arnfríði Guðmundsdóttur, Baldur Kristjánsson, Sigrúnu Óskarsdóttur, Sigurðu Árna Þórðarson og Sólveigu Önnu Bóasdóttur

Það eru margar ástæður til þess að mæla með því að kirkjan stilli sér upp við hlið réttlætisins og mæli með því að sömu lög gildi í landinu fyrir pör sem kjósa að ganga í hjónaband. Með því verður aðgreiningu eftir kynhneigð aflétt.

Margir hafa bent á að Þjóðkirkjan er aðili að alþjóðlegum kirkna samtökum, m.a. Lúterska heimssambandinu og Porvoo kirknasamfélaginu. Í þessum samtökum er afstaða til málefna samkynhneigðra umdeild og víða mikil átök. Aðeins tvær kirkjur þar sem prestarnir eru vígslumenn að lögum, þ.e. sænska kirkjan og Sameinaða mótmælakirkjan í Kanada, hafa samþykkt skilgreiningu ríkisvaldsins á einum hjúskaparlögum fyrir alla.

Ef þjóðkirkjan er kjörkuð tekur hún sér stöðu með þessum kirkjum, mælir með einum hjúskaparlögum og gleðst yfir því að prestar hennar hafi heimild til hjónavígslu tveggja einstaklinga sem unnast.

Við viljum áfram vera hluti hins alþjóðlega kirknasamfélags en við viljum einnig standa vörð um boðskap kirkjunnar. Það er ekki sjálfsagt að vera í samfélagi kirkna sem neita að vígja konur til prestsþjónustu og jafnvel líta á það sem skilyrðislausa kröfu að konur þegi á safnaðarsamkomum. En við látum okkur hafa það. Við verjum ekki valdníðsluna og óréttlætið. Við stillum okkur upp við hlið systra okkar sem búa daglega við ranglætið og styðjum þær í baráttunni. Við þolum að vera í samstarfi við kirkjur sem fordæma samkynhneigð og líta á hana sem synd. Það er ekki til þess að sýna kirkjustjórnum þar samstöðu. Við stillum okkur upp við hlið trúarsystra okkar og -bræðra sem þrá samfélag kirkjunnar og við tökum höndum saman um að búa þeim það rými sem þeim ber.
Það var ýmislegt reynt til að hnekkja á Jesú. Það var líka lögð mikil áhersla á að breytingar væru hættulegar. Þannig var komið með veikan mann til Jesú á hvíldardegi til þess að kanna hvort hann myndi voga sér að brjóta boðið um að halda hvíldardaginn heilagan. Hvað gerði Jesús? Kallaði hann saman ráðgjafarþing sem svo vísaði málinu í nefnd? Nei, hann læknaði manninn og kenndi viðstöddum þá mikilvægu lexíu að hvíldardagurinn væri til fyrir manninn en ekki maðurinn fyrir hvíldardaginn.

Þannig skulum við einnig leggja okkar lóð á vogarskálina við umfjöllun og afgreiðslu um ein hjúskaparlög. Munum að lögin eru sett til að vernda okkur öll en ekki til að mismuna.

Ekki í mínu nafni

Thu, 10 Jun 2010 12:00:01 +0100

eftir Sigríði Guðmarsdóttur

Frumvarp um ein hjúskaparlög liggur fyrir Alþingi og hafa þinginu borist ýmsar umsagnir sem lesa má á vef þingsins. Í umsögn sinni fyrir hönd þjóðkirkjunnar telur biskup Íslands frumvarpið ganga gegn ríkjandi hjúskaparskilningi. Þar segir: „Ríki og trúfélögin hafa álitið hjónabandið heilagt og ríki jafnt sem kirkja verið skuldbundin að virða það” (bls. 2). Biskup heldur áfram: „Nú gengur ríkið fram með nýja skilgreiningu á hjúskapnum, sem byggir á hugmyndafræði sem runnin er af öðrum rótum en þeim sem trúarbrögð og siðmenning og flest ríki heims hafa hingað til viðurkennt sem viðmið” (bls.3).

Ályktanir biskups um altæk viðmið hjónabandsins kalla á ýmsar spurningar. Í fyrsta lagi virðist gengið út frá því að hjónabandið á öllum tímum sé eitt og sama fyrirbrigðið. Athyglisvert er að heyra lútherskan biskup ræða um heilagleika hjónabandsins og samhengi í sögu og samtíð í ljósi þess að lútherska siðbótin hafnaði hinum rómversk-kaþólska sakramentisskilningi á 16. öld og bylti þannig viðhorfum til hjónabandsins.

Íslensk hjúskaparlöggjöf er ekki ein og óbreytanleg heldur í örri þróun. Þegar ég vígðist til prests árið 1990 stóð enn í hjúskaparlögum að eigi mætti vígja „geðveikan mann eða hálfvita” í hjónaband, sem lýsir allvel fordómum samfélagsins gagnvart þeim sem áttu við geðræn vandamál eða greindarskerðingu að etja. Fátækralöggjöf 19. aldar varnaði fátæku fólki og jarðnæðislausu aðgang að hjónabandinu. Hjónabandslöggjöf á Íslandi í upphafi 21. aldar er ekki sama samfélagsstofnun og sú sem var við lýði í Rómaveldi fornkirkjunnar eða íslenskri sveit á 19. öld. Hún stendur vörð um kærleikssamband og jafnræði tveggja manneskja sem bindast hvor annarri nánum kærleiks- og kynlífsböndum og ætti engu að gilda hvort hjónaefnin eru fátæk, fráskilin, með geðraskanir, af sama eða gagnstæðu kyni.

Í öðru lagi fullyrðir biskup að frumvarpið gangi gegn sameiginlegri siðmenningu og trúarbrögðum þjóða heims og sé runnin undan rótum annarlegrar hugmyndafræði. Skv. 1. Mósebók eru allar mannverur skapaðar í Guðs mynd og slík viðmið mynda ýmsa hornsteina mannréttindahugsjóna Vesturlanda um frelsi, jafnrétti og samstöðu jarðarbarna. Ég tel ein hjúskaparlög vera í rökréttu samræmi við sköpunarskilning sem gengur út frá jafnræði allra sem mannvera og kynvera. Ef hugmyndafræði einna hjúskaparlaga gengi þvert gegn viðmiðum trúarbragða og siðmenningar, eins og biskup vill vera láta, hvað segði það þá um viðmiðin?

Ég er ein 90 presta og guðfræðinga sem lögðu fram stuðningstillögu við frumvarpið á Prestastefnu. Dagskrártillaga studd af öllum þremur biskupunum um að vísa málinu til biskups var lögð fram og naumlega samþykkt. Ekki var tekin afstaða til stuðningstillögunnar, en flutningsmenn drógu hana heldur ekki til baka og er hugur fjölmargra presta og guðfræðinga til frumvarpsins því skýr. Biskup Íslands víkur lauslega að tillögu hinna níutíu í umsögn sinni, þar sem rætt er um „hóp presta og guðfræðinga.” Fátt minnir á vilja þessa „hóps” í umsögn biskups fyrir hönd þjóðkirkjunnar. Umsögn biskups veldur mér vonbrigðum og hann talar þar ekki í mínu nafni. Ég þakka dómsmálaráðherra fyrir vandað frumvarp og vonast til að það verði að lögum 27. júní næstkomandi.

Að trúa á Guð en grýlur ei

Sat, 05 Jun 2010 11:48:08 +0100

eftir Sigfinn Þorleifsson

já gott fólk
þetta heitir líka skilnaður
hjá okkur kynvillingunum
þið verðið bara að kyngja því

(Ingunn Snædal, Komin til að vera, nóttin, Bjartur 2009).

Hárbeitt kaldhæðni skáldsins hittir mig í hjartastað, gagnkynhneigðan prestinn. Í aldanna rás hefur kirkjan orðið að kyngja ýmsu, þegar hún sem stofnun viðurkenndi með trega eftir á það sem í dag telst sjálfsagt og eðlilegt. Þar má nefna hlutskipti kvenna sem hallaði mjög á en lengi vel stóðu konur engan veginn jafnfætis körlum hvað varðar mannréttindi og gera ekki fyllilega enn. Þessa mismunun studdi kirkjan ljóst og leynt eins og sjá má til að mynda í orðum og gerðum helgisiðanna.

Séu þeir siðir skoðaðir þá er ljóst að um aldir var áherslan á undirgefni konunnar, og textar ritningarinnar valdir með það í huga að konan gerði sér ljósar skyldur sínar og stöðu líkt og ríkjandi viðhorf bauð. Þannig stendur til að mynda í hjónavígsluritúalinu í handbók presta frá 1852 með tilvísun í postulann Pál: „Kvinnurnar veri bændum sínum undirgefnar… eins og söfnuðurinn er Kristi undirgefinn, svo skulu og einnig kvinnurnar bændum sínum í öllu.”

Þannig voru viðteknar hugmyndir og hagsmunir feðrasamfélagsins teknar fram yfir orð Krists um frelsi manneskjunnar og jafnstöðu frammi fyrir Guði og náunganum.

Ég trúi á Guð en grýlur ei, sagði þjóðskáldið forðum. Það er hægt að nota texta ritningarinnar til að ógna og hræða, allt veltur það á lesskilningi okkar og túlkunum. Ættum við ekki fremur að lesa fagnaðarerindið, eins og við nefnum boðskapinn um Krist, með Krist fyrir sjónum? Til blessunar og vaxtar öðrum mönnum? Það var ekki að ófyrirsynju að Kristur dró saman öll boð og bönn og setti þau fram í kröfunni um að elska Guð og aðrar manneskjur og virða náungann á sama hátt og við kjósum að við séum virt. Þessi nálgun nægir mér, með henni verður mér m.a. ljóst (ég harma það að vísu að hafa ekki áttað mig á því miklu fyrr) að kynhneigð á ekki að greina okkur hvert frá öðru. Við erum öll manneskjur sköpuð í Guðs mynd og því óendanlega dýrmæt í augum hans.

Og samt stendur enn þá fast í koki sumra þjóna kirkjunnar að samkynhneigðir vilji eiga hlut í hjónabandinu eins og aðrir jafnréttháir og fullgildir einstaklingar. Við beitum margvíslegum og misvitrum rökum, vitnum í lagabálka úr hinu gamla lögmáli, sem Kristur sjálfur hafnaði og við höfnum alla jafnan sjálf, vísum til hefðarinnar eins og hún sé óumbreytanleg skikkan Skaparans, og klæðum fordóma okkar í fleiri áþekka búninga. Segjumst þó elska alla tilætlunarlaust en viljum samt í nafni kærleikans að þau séu nákvæmlega eins og við í háttum sínum og hegðan.

Áður var vitnað til fortíðar í handbókartexta um hjónabandið frá árinu 1852. Í helgisiðabók íslensku þjóðkirkjunnar frá árinu 1910 kveður strax við annan og betri tón og nú er komið árið 2010 og þörfin brýn fyrir nýjan söng. Nú þegar fyrir liggur frumvarp á Alþingi um ein hjúskaparlög ætti kirkjan að taka því fagnandi. Í stað þess að heilsa samkynhneigðum með litla fingri vinstri handar fyrir aftan bak ættum við þjónar kirkjunnar að sjá sóma okkar í því að blessa hjónabönd þeirra með báðum höndum og mikilli gleði. Nema við viljum sitja ein að hjónaskilnuðum?